این شالودۀ یکی از مهمترین فیلمهای سینمای جهان در بارۀ «قضاوت» است.
داستانی نوشته رجینالد رز که توسط سیدنی لومت با عنوان «دوازده مرد خشمگین» به تصویر کشیده شده است. اثری که با ظرافتی خاص، روش معمول قضاوتِ عامه را بازنمایی میکند؛ عجولانه، احساسی و تهی از «شک عاقلانه»!
فیلم، از انتهای جلسه دادرسیِ جوانی که متهم به قتل پدرش شده آغاز میشود، در حالیکه تمام شواهد بر علیه او بهنظر میرسند و حال، تصمیم هیئت منصفه در اتاقی دربسته تعیین میکند که متهم بیگناه است یا بایستی به اعدام محکوم شود.
اعضاء هیئت منصفه که هرکدام قشری از اجتماع را نمایندگی میکنند و در حالیکه حتی برخی برای ترکِ جلسه عجله دارند (!) گناهکار بودن متهم را یک فرض مسلم میانگارند. اما در جریان رای گیریِ علنی، درحالیکه همگی آنها بر مجرم بودن جوان تأکید دارند، این عضو شماره ۸ است که یک شک منطقی را مطرح میکند و اعتقاد دارد باید با دید بازتری -از نو- به قضیه نگاه کرد.
او ضمن اینکه دلایل خود را توضیح میدهد، از سایرین میخواهد تااطمینان جاهلانهٔ خود در باب مجرمانگاری جوان را به چالش گرفته و فرض قبلی خود را اثبات نمایند. این مخالفت باعث میشود کلیه جزئیات و مدارکی که در دادگاه ارائه شده دوباره مرور شود تا شاید همهٔ اعضاء یکرأی شوند، در حالی که معکوس شدن رأیِ یازده به یک، غیر ممکن بنظر میرسد.
فردِ مخالف (با بازی هنری فوندا) در فیلم تنها بعنوان عضو شماره ۸ شناخته میشود. هیچ چیز دقیقی در مورد بیوگرافی Jury 8 مشخص نیست؛ مردی سفیدپوست و میانسال که کت و شلوار سفید پوشیده است. با توجه به ظاهرش میتوان حدس زد که او نماینده طبقه متوسط باشد. علاوه بر این، استفاده او از حقایق و شیوه منطقی و مختصر ارائه اطلاعات، اشاره دارد که او فردی تحصیلکرده است و البته بعدتر مشخص میشود که یک معمار است. «شماره ۸» درمییابد با مخالفتِ یازده مرد روبروست که نمیخواهند وقت خود را تلف کنند! و حتی در رویارویی با حقایق منطقی، تغییر نظر و عقیده برایشان دشوار است چرا که به لحاظ روانشناختی در فضای «سلطهٔ جمع بر فرد» قرار دارند. بنابراین، او استفاده از رای مخفی را برای از بین بردن فشار، پیشنهاد میکند.
او در ادامه از دیگران میخواهد که همین کار (شک منطقی) را اساس قضاوت قرار دهند. یک بار دیگر وقایع روزهای دادرسی را مرور کنند و ببینند استدلال آنها علیه پسرک تا چه اندازه معقول و دقیق است.
شخصیت هیئت منصفه شماره ۸ مظهر پشتکار، هوش و صبر است. و از همه مهمتر؛ از پشتوانهٔ «انصاف» برخوردار است. مشخصاً آنجا که میپرسد؛ اگر این حکم در مورد خودت بود چی؟ بازم همینجور بهش نگاه میکردی؟
اثر به لحاظ فیلمسازی، در وجوه مختلفی مورد توجه قرار گرفت؛
شخصیت مثبت این فیلم (تصمیمگیرنده شماره ۸) در لیست پنجاه قهرمان برتر تاریخ سینما در بنیاد فیلم آمریکا (AFI)، در رتبه ۲۸ قرار دارد.
همچنین اینکه فیلمی بهجز دقایق آغاز و پایان، وقایعاش تماماً در لوکیشنی محدود (اتاقی دربسته) بگذرد، چالش بسیار بزرگیست از جنس آنچه هیچکاک می پسندید، اما تغییر مناسب و بجای قاب بندی های لومت، همچنین دیالوگهای ماندگار فیلم، سطح هیجان مخاطب را در تمام ۹۶ دقیقه بالا نگاه میدارد، تا آنجا که؛
این فیلم در بیشتر «مجموعه لیستهای ۱۰۰ سال … » از جمله ۱۰۰ سال … ۱۰۰ فیلم و ۱۰۰ سال … ۱۰۰ هیجان؛ در اولی به عنوان هشتاد و هفتمین فیلم برتر تاریخ سینمای جهان و در دومی به عنوان هشتاد و هشتمین فیلم هیجانانگیز برتر شناخته شدهاست.
honaraeen@
به هیچ عنوان در مورد مشروبات الکلی اقرار به شرب نکن.
مانی حقیقی، کارگردان: درسته که مردم باید تابع قانون باشند اما بشرطی که قانون گذار تابع مردم باشد و قانون برآیند خواستههای مردم باشد..
قانون و اصول اخلاق فقط ممکن است اگر بر مبنای تساوی باشند
