آلمان، مه ۱٩۴۵ / اردیبهشت ۱۳۲۴: گروهی از سربازان ارتش سرخ در مواجهه با خودکشی گروهی آلمانیها... شکست آلمان نازی خودکشی بیش از هزار شهروند آلمانی را در پی داشت. اما هولناکترین این رویدادها در شهر کوچک «دِمین» (Demmin) رخ داد که بعد از ورود نیروهای ارتش سرخ، شاهد دست کم ۷٠٠ خودکشی بود.
مکان عکسی که سربازان ارتش سرخ را در برابر خودکشی سه نفر در یک پارک نشان میدهد دقیقاً معلوم نیست. برخی منابع با اطمینان میگویند که عکس مربوط به خودکشیهای شهر «دِمین» است اما برخی دیگر گوشزد میکنند که در سایر نقاط آلمان و حتی در وین – پایتخت اتریش – رویدادهای مشابهی رخ داده بود.
اما بدون تردید آنچه در «دِمین» رخ داد، ابعاد بیسابقهای دارد. این شهر، واقع در شمال آلمان که امروز نزدیک به ۱٠هزار نفر جمعیت دارد، بعد از شکست آلمان نازی به دست روسها افتاد.
آلمانیها به شدت از پیشروی ارتش سرخ وحشت کرده بودند زیرا شایعات زیادی در مورد خشونت این نیروها منتشر شده بود. مبلغان نازی این سربازان را «جانوران درندۀ بلشویک» مینامیدند.
سرانجام روز ۳٠ آوریل ۱٩۴۵ نیروهای روس وارد «دمین» شدند. رفتار این نیروها در ابتدا همراه با آرامش بود اما ظاهراً روز بعد، به مناسبت اول ماه مه – روز کارگر – روسها به میخوارگی میپردازند. موجی از خشونت، تجاوز جنسی، تاراج و آتشسوزی در شهر به راه میافتد.
اگرچه جزییات رویدادها دقیقاً روشن نیست، اما پژوهشهایی که در همین چند سال اخیر انجام گرفته اکثراً معتقدند که موج خودکشی نیز بعد از وقایع روز اول مه شروع شده و تا چند روز ادامه یافته است. از جمعیت ۱٠، ۱۲هزار نفرۀ شهر، بین ۷٠٠ تا ۱۱٠٠ نفر، به هر وسیلهای خودکشی میکنند: خوردن زهر، شلیک گلوله، غرق در رودخانه، گشودن رگها... در برخی موارد تمامی اعضای یک خانواده، مرد و زن و بچه، خودکشی میکنند. گاه مرد یا مادر خانواده ابتدا فرزندان را به قتل رسانده و سپس به زندگی خود پایان داده است.
در برخی دفترچههای خاطرات اهالی شهر که به دست مورخان رسیده، اشاراتی به این موج جنونآمیز مرگ دیده میشود. یک دختر ۲۱ ساله مینویسد که پدرش برای مبارزه با ارتش سرخ شهر را ترک کرده بود، اما قبل از عزیمت سلاح کمری خود را به دخترش میدهد و به او میگوید: «قول بده که وقتی روسها آمدند، یک گلوله در سرت شلیک کنی.» سرنوشت این دختر جوان معلوم نیست.
تحقیقات جدید، به ویژه طی پنج سال اخیر، نشان میدهد که موارد پراکندۀ خودکشی در نقاط دیگر آلمان، و حتی در وین – پایتخت اتریش – رخ داده است. در سال ۲٠۲۱، امانوئل دروا، مورخ فرانسوی، کتابی نوشت به اسم «خودکشیهای دمین»* که توجه بسیاری از کارشناسان را جلب کرد.
بعد از هشتاد سال، امروزه پژوهشگران سؤال میکنند که انگیزۀ اصلی خودکشیهای گروهی چه بوده است؟ آیا اهالی شهر دِمین از خودکشی هیتلر (۳٠ آوریل) خبردار شده بودند؟ یا شاید خشونت ارتش سرخ مردم را به نومیدی مطلق رسانده بوده است؟ نباید فراموش کرد که در همان روز اول مه - یک روز بعد از خودکشی هیتلر - جوزف گوبلز نیز همراه با همسرش ابتدا به شش فرزند خود زهر خوراندند و سپس با شلیک گلوله خودکشی کردند. برخی روانکاوهای اروپایی ترجیح میدهند به وجه ناخودآگاه واکنش جمعی اهالی شهر دمین بپردازند و آن را نمادی از نابودی یک ملت تفسیر کنند.
* Les suicidés de Demmin - Emmanuel Droit, Gallimard
RFI, November 2025
